COVID-19 ile İlişkili Akut Solunum Sıkıntısı Sendromlu Hastalarda Mezenkimal Kök Hücrenin Etkinliği; Hangi Hastaya Ne Zaman Uygulanmalı?
Seyfi KARTAL, Zübeyir Sivrikaya, Esra Kongur, Gürdal Yılmaz
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Trabzon Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Giriş:
Mezenkimal kök hücre (MSC) tedavisi akut solunum sıkıntısı sendromu (ARDS) ile hayatı olumsuz etkileyen akciğer hastalıkları için umut verici tedaviler arasında yer almaktadır. Çalışmamızda, COVID-19 hastalarında MSC tedavisinin klinik etkinliğinin araştırılması, bu tedavinin hangi hastaya ne zaman uygulanabileceğinin belirlenmesi ve prognoza olan katkısının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma 01 Haziran 2020- 01 Mart 2021 tarihleri arasında hastanemiz yoğun bakım ünitelerinde COVID-19 tanısı ile yatan, şiddetli ARDS bulguları olan ve MSC tedavisi uygulanan hastalarda retrospektif olarak yapılmıştır.
Bulgular: Toplam 53 COVID-19 hastası çalışmaya alındı. Hastaların yaşı 57.1±13.4 (27-87) olup, 39 (72.2%)’ü erkek idi. MSC tedavisi COVID-19 tanısı konulduktan 11.6±4.4 (5-24) gün, şiddetli ARDS geliştikten 5.0±2.7 gün sonra yapılmıştı. MSC tedavisi öncesi ve 3.günü laboratuvar parametreleri karşılaştırıldığında; CRP (97.2±81.1/62.1±70.8; p=0.004), LDH (695.7±342.3/639.5±369.8; p=0.013) ve Pa/Fi oranı (69.2±23.9/82.0±26.8; p=0.005) istatistiksel anlamlı oranda değişmişti. Şiddetli ARDS’nin ilk 3 günü içinde MSC uygulanan 15 hastanın 11 (73.3%)’i, 3 günden sonra MSC uygulanan 38 hastanın 8(21.1%)’i hayatta kalmıştı (p=0.001; OR=10.3). Şiddetli ARDS’nin ilk 3 günü içinde MSC uygulanması sağkalımı 10.3 kat artırmakta idi. MSC tedavisi uygulanan ve yüksek akışlı nazal oksijen (HFNO) desteği alan hastaların 18 (60%)’i yaşarken, MSC tedavisi uygulanan ve mekanik ventilatör (MV) desteği alan hastaların sadece biri (4.2%) hayatta kalabilmişti (p<0.001; OR=33.0). MSC uygulaması sırasında HFNO desteği alan hastalarda MV desteği alan hastalara göre 33 kat daha fazla sağkalım vardı.
Tartışma ve Sonuç: MSC tedavisi COVID-19 ilişkili ARDS hastalarında immünomodülatör etki, sitokin salınım sendromunu iyileştirmesi, alveolar epitel hücrelerini iyileştirebilmesi, pulmoner mikro ortamı geri kazanabilmesi ve akciğer disfonksiyonunu iyileştirebilmesi gibi özellikleri nedeni ile kullanılabilecek bir tedavi yöntemidir. Bu tedavinin etkili olabilmesi için şiddetli ARDS’nin ilk 3 günü veya daha öncesinde uygulanması gereklidir.
|