Sakral Erektör Spina Plan Bloğu Anatomik ve Radyolojik Çalışması
Bilge Olgun Keleş, Necati Salman, Elvan Tekir Yılmaz, Habip Resul Birinci, Alparslan Apan, Selami İnce, Ali Faruk Özyaşar, Aysun Uz
Giresun Üniversitesi Tıp Fakültesi,Anesteziyoloji ve Reanimasyon ABD
Giriş: Erektör spina plan bloğu (ESPB), son yıllarda post-operatif ve kronik ağrı yönetimi için popüler hale gelmiştir. Tüm vertebra seviyelerinden uygulanabilmektedir (1,2,3). Bu çalışmada, literatürde bulunan medyan ve intermedyan yaklaşımlarla uygulanan sakral ESPB (SESPB)’de kullanılan solusyonun anatomik ve radyolojik olarak dağılımını gözlemlenmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Dört tahnitli kadavra, medyan ve intermedyan yaklaşım olmak üzere iki gruba ayrıldı. Gruplara ultrason eşliğinde SESPB yapılarak radyoopak ve boya karışımı verildi. Medyan gruba metilen mavisi,intermedyan gruba kırmızı akrilik boya kullanıldı. Solüsyonun dağılımı, bilgisayarlı tomografi (BT) ile gözlemlendikten sonra anatomik disseksiyonları yapıldı.
Bulgular: Medyan grubun BT görüntülerinde S1-S5 horizontal düzlemleri arasında radyoopak maddenin subkutanöz alanda havuzlandığı ve S2-S5 arasında sakral foramenlerden spinal sinirler aracılığıyla sakrum anterioruna geçtiği gözlendi. İntermedyan grupta L2-S3 horizontal düzlemleri boyunca bilateral erektör spina kasları arasında radyoopak dağılımı gözlendi ancak anteriora geçiş gözlenmedi.Diseksiyon bulgularında medyan grupta, S1-S5 horizontal düzlemleri arasında subkutan doku alanında mavi solüsyon yayılımı gözlendi. Yüzeyel fasya altında veya kas düzleminde yayılım yoktu. İntermedyan grupta, erektör spina kasları arasında L2-S3 intervertebral seviyeleri boyunca kırmızı solüsyon yayılımı tespit edildi.
Tartışma ve Sonuç: SESPB’nin farklı yaklaşımlarında solüsyon dağılımlarının farklı özellikler gösterdiği ortaya konuldu. Medyan yaklaşımın anterior geçişi ile sakral pleksusun etkilendiği gösterilerek yapılan klinik çalışmalarda elde edilen analjeziyi açıklayabildiğimizi gördük(4,5). Literatüre baktığımızda yapılan iki SESPB kadavra çalışmasından birinde anterior geçiş gösterilebilinmiştir(6,7). Lomber ESPB kadavra çalışmalarında da anterior geçiş gösterilememiş ancak torakal ESPB’de Manyetik Rezonans Görüntüleme ve histopatolojik çalışmalarda spinal sinirler vasıtasyla anteriora geçişi gösterilmiş(6,7,8).İntermedyan yaklaşımda anteriora geçişi gösteremedik ancak kraniokaudal bir yayılım olduğunu ve spinal sinirlerin dorsal dallarının etkilendiğini gösterdik. Klinik pratikte canlılara verilecek olan lokal anesteziğin yayılımının; yoğunluk farkından dolayı, solunumdan, karın içi basınç değişikliklerinden, kan dolaşımı, kas kasılması ve vücut pozisyonunun da etkilenebileceği düşünülmektedir (7,9). Tahnitli kadavranın da yayılımda etkili olduğunu düşünüyoruz. Tüm bunlar gözönüne alındığında, klinik çalışmalarda elde edilen analjezinin açıklanabileceğini ancak sakral ESPB’nin etkinliğini belirlemek için daha fazla anatomik ve klinik araştırma yapılması gerektiğini düşünmekteyiz.
|