Acil Servise Başvuran Kanser Hastalarından İstenen Palyatif Bakım Konsültasyonlarının Retrospektif Olarak Değerlendirilmesi
Gonca Oğuz, Nesteren Koçak, Gülçin Şenel, Nihal Kadıoğulları
SBÜ, Dr. A.Y. Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi,Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği, Ağrı ve Palyatif Bakım Merkezi
GİRİŞ ve AMAÇ: Kanser hastalarında palyatif bakım standart onkolojik tedaviyle birlikte tanı anından itibaren başlamalıdır. İleri evre kanser hastaları başta ağrı olmak üzere kontrol edilemeyen semptomlarla acil servise sık başvurmaktadır. Bu başvuruların %50'den fazlasının acil olmayan veya daha alt basamaklarda tedavi edilebilir sorunlar olduğu gösterilmiştir(1). Bu çalışmada, acil servise başvuran kanser hastalarından istenen palyatif bakım konsültasyonları retrospektif olarak değerlendirildi.
MATERYAL ve METOD: Çalışmaya 2016-2017 tarihleri arasında Dr. A.Y. Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne başvuran ve Palyatif Bakım konsültasyonu istenen 139 kanser hastası dahil edildi. Hastalar Palyatif Bakım Kliniği'ne ait verilerin retrospektif olarak incelenmesiyle değerlendirildi. Hasta ve primer bakım verenlerin demografik özellikleri, tanı ve tedavi bilgileri, acil servise başvuru sayıları, başvuru nedeni, görülen semptomların sıklığı ve şiddeti, serviste yatış süreleri ve taburculuk/exitus durumu kaydedildi. Verilerin analizinde Cochran Q, Friedman ve ki-kare testleri kullanıldı.
BULGULAR ve TARTIŞMA: Çalışmaya alınan 139 hastanın %61.9'u >60 yaş ve %41.7'si kadındı. Tanılara göre en sık gastrointestinal sistem (%39.6), akciğer (%18.7) ve genitoüriner sistem (%12.2) kanseri olan hastaların başvurduğu gösterildi. Başvuru nedenleri semptom kontrolünde yetersizlik (%65.5), ölmek üzere olan hasta (30.2), sosyal destek eksikliği (3.6) ve eşlik eden hastalığa ait semptom (%0.7) olarak bulundu. En sık görülen semptomlar sırasıyla iyi hissetmeme, yorgunluk, iştahsızlık, ağrı, anksiyete, uykusuzluk, dispne, uyuşukluk, bulantı ve depresyondu. Semptomlar şiddetine göre değerlendirildiğinde ilk 5 sırada iyi hissetmeme, yorgunluk, iştahsızlık, ağrı ve dispne yer aldı. Bakım veren kişiye göre başvuru sayısında farklılık gözlenmedi.
SONUÇ(LAR): Kanser hastaları, özellikle terminal dönemde kontrolü güç olan çok sayıda semptomu bir arada yaşamaktadır. Ağrı ve palyatif bakım merkezlerinin yeterince yaygın ve ulaşılabilir olmaması, kaliteli yaşam sonu bakımı ve bilgilendirmesi yapılamaması, bu hastaların acil servislere başvurmasına neden olmaktadır. Temel bir insanlık hakkı olan palyatif bakım felsefesinin tüm sağlık disiplinlerine entegre edilmesi, toplum ve sağlık profesyonellerinin bilinçlendirilmesi, aile hekimleri ve evde bakım ekiplerinin de temel düzeyde palyatif desteği sağlayabilmesinin sorunları çözmede önemli olduğunu düşünmekteyiz.
|